Bảo vệ rừng gắn với bảo tồn văn hóa
Với đồng bào các dân tộc Lào Cai, bên cạnh nét văn hóa độc đáo liên quan đến tín ngưỡng, phong tục, tập quán, nhà ở, trang phục, lễ hội; thường có các nghi lễ truyền thống gắn với bảo vệ rừng, môi trường sống. Vì thế, những cánh rừng thiêng, khu rừng cấm tồn tại như một sự linh thiêng, răn dạy con cháu gìn giữ, bảo vệ giá trị cổ xưa, lưu truyền cho muôn đời sau.

 Từ những luật tục…

Theo những người già, có uy tín kể lại, từ thuở khai thiên, lập bản đến nay, chưa năm nào đồng bào Hà Nhì ở xã Y Tý (Bát Xát) bỏ qua nghi lễ cúng rừng vào ngày Thìn tháng Giêng. Đây là nghi lễ dựa trên triết lý, rừng là sự sống, thể hiện sự biết ơn “thần rừng” luôn che chở cho dân bản. Ông Ly Giờ Có, Bí thư Đảng ủy xã Y Tý cho biết: Người Hà Nhì luôn quan niệm, mỗi cây rừng mọc lên đều có linh hồn của thần, của tổ tiên, nên không cho phép một ai được chặt phá. Nếu ai vào rừng chặt cây thì người đó sẽ trở thành người bất kính với “thần rừng”, với tổ tiên... Do vậy, hằng năm, người dân cùng nhau bàn luật tục giữ rừng và thống nhất trong lễ cúng rừng thiêng dịp đầu năm. Luật tục này vừa thể hiện ý chí của cả cộng đồng, vừa mang sức mạnh của thần linh, trở thành mệnh lệnh linh thiêng buộc cả cộng đồng tuân thủ.
Đại diện các thôn, bản ký giao ước bảo vệ rừng.
 
Cũng là nghi lễ cúng rừng, người Mông ở xã Sín Chéng (Si Ma Cai) lại chọn ngày 6/6 âm lịch hằng năm để tổ chức. Đây là một trong những lễ hội độc đáo và quan trọng nhất trong năm đối với người Mông xã Sín Chéng. Sau phần lễ, dân bản tập trung ở khu đất trống ở cửa rừng để nghe cán bộ thôn, cán bộ kiểm lâm xã triển khai quy ước bảo vệ và phát triển rừng; cam kết không thả rông gia súc, không đốt rừng, chặt phá cây rừng… Còn đồng bào Nùng Dín ở huyện Mường Khương, nghi lễ cúng rừng được tổ chức vào tháng Bảy âm lịch hằng năm. Cũng là một nghi lễ mang tín ngưỡng dân gian, nên lễ cúng có luật tục riêng. Trong đó quy định, những người có vợ mới đẻ chưa đầy tháng, bố mẹ, anh chị em chết chưa đầy 1 năm, không được tham gia lễ cúng. Đến tham gia lễ cúng chỉ có con trai đại diện cho các hộ trong thôn, phụ nữ không được tham gia. Người tham gia lễ cúng, đầu phải đội mũ hoặc quấn khăn, không được để đầu trần và chỉ nói tiếng Nùng. Sau lễ cúng, trong 3 ngày liên tiếp, mọi người trong bản không được đội mũ ra, vào thôn, không được chặt cây, bổ củi, cắt cỏ, cắt rau xanh. Đặc biệt, cấm phụ nữ ra, vào khu rừng cấm trong suốt thời gian tiến hành nghi lễ cúng và suốt thời gian cấm rừng. Nếu người nào hoặc gia đình nào vi phạm, bị dân làng phát hiện và bắt giữ thì phải tự bỏ tiền mua gà, vịt, lợn làm lại nghi lễ cúng rừng, nhằm tạ lỗi với thần linh.
 
Chính những quy ước bảo vệ rừng của cộng đồng thôn, bản trở thành thiết chế quan trọng trong việc bảo vệ rừng, có vai trò rất lớn để điều chỉnh mọi hành vi của con người. Ông Dương Tuấn Nghĩa, Trưởng Phòng Di sản, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch cho biết: Từ lễ hội cúng rừng đã tạo ra những luật tục ở mỗi đồng bào dân tộc, nhắc nhở mọi người quan tâm bảo vệ rừng hiệu quả, bền vững. Đơn cử như dân tộc Hà Nhì không bao giờ chặt cây tươi về làm củi. Họ quy định, mỗi tuần chỉ mở cửa rừng 1 ngày ở khu rừng trồng, tất cả các hộ gia đình đều được vào lấy củi, nhưng chỉ được lấy củi khô, không được chặt cây tươi… Đặc biệt, theo luật tục của người Hà Nhì, còn có điều khoản: Ai thấy rừng cháy mà không dập lửa,  không thông báo kịp thời cho dân làng biết để cứu rừng cũng sẽ bị phạt nặng bởi sự thờ ơ, vô trách nhiệm với rừng.
 
… Đến ứng xử nhân văn với rừng
 
Ngày nay, nghi lễ cúng rừng trong những ngày đầu năm mới của một số đồng bào dân tộc Mông, Dao, Hà Nhì, Phù Lá… không bó buộc trong phạm vi sinh hoạt văn hóa của bản, mà còn được phát triển, mở rộng, mang tính cộng đồng, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, gắn liền với Tết trồng cây đầu xuân. Năm nay, lễ cúng rừng của đồng bào Dao đỏ ở xã Gia Phú (Bảo Thắng) được tổ chức tôn nghiêm vào đúng Rằm tháng Giêng. Đây là nét đẹp văn hóa truyền thống với ý nghĩa tri ân “thần rừng”. Sau lễ cúng, đồng bào Dao đỏ cùng nhau tham gia trồng cây, nhằm giáo dục thế hệ trẻ tích cực bảo vệ, phát triển rừng, giữ gìn môi trường sinh thái, bảo vệ nguồn nước, phục vụ sản xuất và đời sống, cầu mong mùa màng tươi tốt, bội thu.
 
Không chỉ lễ cúng rừng của người Dao đỏ ở xã Gia Phú, mà hầu hết sau nghi lễ cúng rừng của một số dân tộc Mông, Phù Lá, Nùng Dín…, bà con trong bản cùng nhau trồng nhiều cây xanh để cảm tạ “thần rừng” và ký cam kết bảo vệ rừng. Đồng bào các dân tộc thiểu số ở Lào Cai luôn tin rằng, trong rừng có “thần rừng” cai quản và che chở, phù hộ cho dân làng trong cuộc sống hằng ngày. Vì vậy, “thần rừng” được sùng kính như đối với ông bà, tổ tiên. Hiện nay, ở các bản vùng cao hầu hết đều có khu rừng cấm với những quy định “bất khả xâm phạm”.
 
Phát huy giá trị “rừng vàng”, không chỉ bảo vệ rừng, giờ đây đồng bào vùng cao đã biết phát triển kinh tế rừng theo hướng hiệu quả, bền vững. Những cánh rừng cứ thế ngát xanh bởi cộng đồng luôn ứng xử nhân văn với rừng. Bên cạnh gìn giữ, bảo tồn những cánh rừng nguyên sinh, cổ thụ, thì trồng rừng kinh tế và những mô hình phát triển cây lâm sản ngoài gỗ dưới tán rừng cũng được nhiều địa phương chú trọng. Mới đây, ngành nông nghiệp đã triển khai dự án bảo vệ rừng gỗ nghiến, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học rừng tự nhiên gắn với bảo tồn văn hóa cúng rừng của người Mông xã Nậm Chảy (Mường Khương). Trong đó, có mục tiêu cải thiện thu nhập cho người dân Nậm Chảy thông qua các mô hình phát triển sinh kế và chia sẻ lợi ích trong cộng đồng. Mô hình thành công, khẳng định hiệu quả việc gắn bảo vệ rừng với bảo tồn bản sắc văn hóa… 
 
Mỗi dân tộc thiểu số ở Lào Cai đều có những quan niệm về rừng khác nhau theo tín ngưỡng riêng, có những nghi lễ khác nhau, tổ chức vào những thời điểm khác nhau trong năm, nhưng tựu chung lại, tất cả đều thể hiện được ý nghĩa của việc bảo vệ rừng gắn với bảo tồn văn hóa bản sắc dân tộc; vừa mang giá trị sinh thái, bảo vệ môi trường, vừa có ý nghĩa giáo dục, giữ gìn phong tục của cha ông, hướng tới cuộc sống no ấm.
 
Theo baolaocai
 

 

Trang trước Trang chủ In ấn
Các bài viết khác ...
» Bảo vệ và phát triển rừng (06-19-2017)
» Hơn 1.330 cá thể voọc chà vá chân nâu trên bán đảo Sơn Trà (05-24-2017)
» Mô hình quản lý, bảo vệ và phát triển rừng cộng đồng hiệu quả, bền vững ở huyện Nam Đông, Thừa Thiên Huế (05-17-2017)
» Định hướng kinh doanh trồng rừng gỗ lớn (04-03-2017)
» Hội thảo chuyên đề " Chia sẻ kinh nghiệm trong quản trị rừng hiệu quả" (05-30-2016)
» Vương quốc pơ mu di sản ở Quảng Nam (05-12-2016)
» Cách quản lý rừng ở thôn Tân Hối, xã Hồng Bắc huyện A Lưới (05-04-2016)
» Lan Gấm: Dược liệu quý đang bị khai thác cạn kiệt (04-14-2016)
» Phát hiện loài Chà vá chân xám quí hiếm tại khu vực Tây Nguyên (03-09-2016)
» Càng hội nhập, càng cần bảo vệ rừng (03-09-2016)
» Quảng Nam: Tồn đọng kinh phí chi trả dịch vụ môi trường rừng (03-08-2016)
» Hội thảo khởi động mô hình thí điểm doanh nghiệp chế biến gỗ (03-02-2016)
» Việt Nam-EU đạt thỏa thuận về quản lý nguồn gốc gỗ nhập khẩu (01-23-2016)
» Một hoạt động truyền thông ý nghĩa (01-13-2016)
» Quảng Trị : Gần 21.000 héc ta rừng được cấp chứng chỉ FSC (12-03-2015)
» Chi trả dịch vụ môi trường rừng - Một trong mười thành tựu được vinh danh (11-30-2015)
» Tiếp thêm động lực bảo vệ rừng cộng đồng (10-19-2015)
» Khảo sát xây dựng mô hình thí điểm về quản lý rừng cộng đồng theo tiến trình VPA – FLEGT (10-17-2015)
» Quảng Bình: Tràn lan nạn lấn chiếm rừng (10-13-2015)
» "Điểm nóng" trong tranh chấp, lấn chiếm đất đai nông lâm trường (10-12-2015)
 
 
Tiêu điểm
Chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng biến đổi khí hậu
Bảo vệ và phát triển rừng
Thành công từ mô hình nuôi gà thả đồng
Hơn 1.330 cá thể voọc chà vá chân nâu trên bán đảo Sơn Trà
Mô hình quản lý, bảo vệ và phát triển rừng cộng đồng hiệu quả, bền vững ở huyện Nam Đông, Thừa Thiên Huế
Mô hình quản lý rừng bền vững dựa vào cộng đồng tại thôn Xuân Lâm, xã Triệu Nguyên, huyện Dakrong, Quảng Trị
“Phát triển mô hình cây dược liệu gắn với quản trị rừng hiệu quả ở khu vực miền Trung”
Định hướng kinh doanh trồng rừng gỗ lớn
Hội thảo chuyên đề " Chia sẻ kinh nghiệm trong quản trị rừng hiệu quả"
Bhutan - nước đi đầu trong chống biến đổi khí hậu
CORENARM HƯỞNG ỨNG CHIẾN DỊCH BẢO VỆ TÊ GIÁC
CƠ HỘI
Dự án FLEGT khu vực miền Trung tuyển tư vấn cho lớp tập huấn "Phòng cháy chữa cháy cho các thành viên mạng lưới cộng đồng sống phụ thuộc vào rừng"
Dự án FLEGT – Khu vực miền Trung kêu gọi tư vấn lần 2
Cơ hội làm việc với dự án FLEGT – Khu vực miền Trung
Dự án FLEGT khu vực miền Trung cần tuyển tư vấn
Dự án FLEGT đang tuyển nhóm tư vấn thực hiện hoạt động "Thiết lập mạng lưới cộng đống sống phụ thuộc vào rừng" và "Xây dựng mô hình quản lý rừng cộng đồng"
Dự án FLEGT khu vực miền Trung tuyển chuyên gia tư vấn
Hội thảo CÔNG TÁC GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
KHỞI ĐỘNG QUỸ SÁNG KIẾN “TRẺ EM VÀ THANH NIÊN VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU” GIAI ĐOẠN 2015 – 2016
Đăng nhập
Tài khoản
Mật khẩu
Tin tổng hợp
Văn kiện hiệp định VPA/FLEGT
Năm 2020 gỗ Việt Nam có thể được cấp phép FLEGT
Chất dẻo sinh học là cách thức bảo vệ môi trường mới ở Nhật Bản
Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EU) hoàn tất đàm phán thoả thuận chống khai thác bất hợp pháp và thúc đẩy thương mại gỗ hợp pháp
Phương pháp phát triển cộng đồng dựa vào nội lực (ABCD)
Tập huấn "Hệ thống đảm bảo gỗ hợp pháp đáp ứng yêu cầu VPA-FLEGT"
Tập huấn về Hệ thống đảm bảo gỗ hợp pháp đáp ứng theo yêu cầu của VPA-FLEGT
"Không ai lại xông vào rừng cấm để làm thủy điện!"
Newsletter
Email của bạn:
Logo các đối tác
 

CORENARM - Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn Quản lý Tài Nguyên

Địa chỉ: 126/14 Nguyễn Phúc Nguyên, Tp. Huế        ĐT: (84-54) 353 9229/3623600

Email: corenarm@gmail.com  Website: http://corenarm.org.vn/

Số lần truy cập: 1301548
Số người đang online: 1