Mô hình quản lý rừng bền vững dựa vào cộng đồng tại thôn Xuân Lâm, xã Triệu Nguyên, huyện Dakrong, Quảng Trị


Tiếp nối thành công từ mô hình thí điểm quản lý rừng bền vững dựa vào cộng đồng tại thôn Tân Hối – Hồng Bắc – huyện A Lưới, Thừa Thiên Huế, Dự án FLEGT khu vực miền Trung cùng với trung tâm CORENARM tiếp tục xây dựng mô hình tại thôn Xuân Lâm, xã Triệu Nguyên, huyện Dakrong, Quảng Trị. Mô hình đã mang lại những hiệu quả tích cực trong công tác quản lý rừng kết hợp với phát triển sinh kế hộ đồng thời hỗ trợ cộng đồng tiếp cận trồng rừng gỗ lớn có nguồn gốc gỗ hợp pháp

Quản lý và bảo vệ rừng

     Tháng 11/2015, Dự án FLEGT đã phối hợp với UBND xã Triệu Nguyên, Hạt Kiểm lâm huyện Đkarông và cộng đồng thôn Xuân Lâm, hoàn thiện quy chế Quản lý bảo vệ rừng đồng thời thành lập được tổ tuần tra bảo vệ rừng với 09 thành viên và hoàn thiện kế hoạch tuần tra bảo vệ rừng. Những thuận lợi về ngoại lực và nội lực đã giúp cho cộng đồng thôn Xuân Lâm, thực hiện hoạt động tuần tra bảo vệ rừng bền vững, công tác tuần tra bảo vệ rừng được duy trì thường xuyên và định kỳ như kế hoạch mà Dự án FLEGT đã hỗ trợ xây dựng. Với đặc thù diện tích rừng quản lý bảo vệ nằm sát khu vực sinh sống của cộng đồng thôn nên không có tác động xấu từ bên ngoài vào như khai thác gỗ rừng tự nhiên trái phép. Ngoài ra, mỗi thành viên thôn Xuân Lâm đều ý thức được tầm quan trọng của rừng cộng đồng là nơi cung cấp nước sinh hoạt, nước phục vụ cho nông nghiệp chính của thôn, do vậy mọi người đều chung tay quản lý rừng bền vững. Tại rừng cộng đồng có nhiều cây bản địa có giá trị cao như gõ, lim, chò, dỗi…nhóm cây này được tổ khoanh nuôi tái sinh, bảo vệ nghiêm ngặt nhằm phục hồi lại hệ thống cây bản địa vốn có của rừng cộng đồng trước đây. 

 
Phát triển sinh kế, giảm áp lực khai thác 
 
Phát triển sinh kế gắn liền với quản lý bảo vệ rừng luôn là mục tiêu mà Dự án FLEGT muốn hướng đến cho cộng đồng, khi cộng đồng ổn định về sinh kế thì việc quản lý bảo vệ rừng sẽ được nâng cao. Từ mục tiêu đó mà hoạt động phát triển sinh kế tại thôn Xuân Lâm luôn được cân nhắc, chọn lựa và hỗ trợ tối đa. Dự án đã xác định được các thế mạnh của địa phương để giảm các chi phí sản xuất, chi phí hỗ trợ, đưa khoa học công nghệ mới vào cộng đồng để tăng năng suất đồng thời nâng cao năng lực cho cộng đồng
Trong giai đoạn thứ nhất từ 2015- 2016, Dự án đã xây dựng xong quy chế quản lý nguồn quỹ và hỗ trợ 55 triệu cho hoạt động phát triển sinh kế. Bước đầu đã nhận được sự ủng hộ tích cực của chính quyền địa phương và cộng đồng thôn Xuân Lâm. 
Trong giai đoạn năm thứ hai, 2016 -2017, cộng đồng tiếp tục phát huy thế mạnh từ nguồn quỹ xoay vòng và kinh nghiệm về phát triển sinh kế của cộng đồng địa phương, theo kết quả giám sát của Dự án FLEGT, tính đến thời điểm hiện tại đã có 29 hộ đã tiếp cận và sử dụng nguồn quỹ tính dụng xoay vòng mà Dự án hỗ trợ phục vụ cho hoạt động phát triển sinh kế, 100% các hộ đã sử dụng đúng mục đích và thay đổi tích cực theo kế hoạch phát triển đó. Một số mô hình sinh kế tiêu biểu tại cộng đồng thôn Xuân Lâm như: mô hình tổ hợp tác vườn ươm thôn Xuân Lâm, nuôi dê nhốt, nuôi lợn nái, trồng cỏ voi
 
Mô hình trồng cỏ voi thôn Xuân Lâm

 

Mô hình tổ hợp tác vườn ươm thôn Xuân Lâm

Tập huấn nâng cao năng lực và Diễn đàn kết nối thị trường

       Ngoài hỗ trợ về triển khai hoạt động quản lý bảo vệ rừng và phát triển sinh kế cho cộng đồng thôn Xuân Lâm, dự án còn hướng đến hỗ trợ cho cộng đồng tiếp cận với trồng rừng gỗ lớn theo VPA-FLEGT. 
Hoạt động tập huấn hồ sơ gỗ hợp pháp thực sự có ý nghĩa đối với địa phương có diện tích trồng rừng lớn như thôn Xuân Lâm, những kiến thức cơ bản về lưu trữ hồ sơ gỗ hợp pháp đã phần nào góp phần vào việc hỗ trợ cộng đồng thích ứng và tiếp cận với xu thế chung của thế giới về việc sản xuất và buôn bán gỗ có nguồn gốc hợp pháp. Những kiến thức về sản xuất gỗ hợp pháp sẽ là cơ sở ban đầu cho thôn Xuân Lâm tiếp cận nhanh với hiệp định VPA-FLEGT sau khi ký kết và đi vào triển khai.
Song song hoạt động tập huấn nâng cao năng lực, Dự án FLEGT đã tổ chức hoạt động diễn đàn kết nối thị trường giữa cộng đồng trồng rừng gỗ lớn thôn Xuân Lâm và Doanh nghiệp chế biến gỗ trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Diễn đàn kết nối thị trường đã mang lại những thông tin ban đầu trong thị trường gỗ và kiến thức cơ bản về trồng rừng gỗ lớn cho cộng đồng. Đồng thời  góp phần vào việc hỗ trợ cộng đồng thích ứng và tiếp cận với xu thế chung của thế giới về việc sản xuất và buôn bán gỗ có nguồn gốc hợp pháp. Hy vọng rằng những thông tin đó sẽ mở ra cánh cửa hội nhập cho cộng đồng trồng rừng thôn Xuân Lâm
 
Mô hình thí điểm quản lý rừng bền vững dựa vào cộng đồng do dự án FLEGT miền trung thực hiện tại thôn Xuân Lâm – Triệu Nguyên – Quảng Trị bước đầu đã mang lại những hiệu quả tích cực trong công tác quản lý rừng kết hợp với phát triển sinh kế hộ. Mô hình đã hỗ trợ cộng đồng xây dựng và quản lý nguồn quỹ, tổ chức các hoạt động tuần tra bảo vệ, nâng cao năng lực thực thi các biện pháp quản lý bảo vệ rừng cho người dân sở tại.
  Nguồn: CORENARM