Câu chuyện truyền cảm hứng [Ngày đêm canh giữ rừng lim quý]

Mấy chục năm qua, dưới chân núi Trường Sơn có một người đã chăm bẵm, bảo vệ một rừng lim quý hiếm cho đời sau…

Rừng cây gỗ lim quý còn sót lại

Từ ngôi nhà gỗ rộng thoáng mát của ông Trương Xuân Đô (73 tuổi, xã Tân Hóa, huyện Minh Hóa, Quảng Bình) đi ngược lên con dốc chừng vài trăm mét là chạm đến cửa rừng lim. Con đường được phát quang toàn bộ tựa con trăn lớn len dưới tán rừng cao thấp. Đi được một đoạn thì đã chạm vào hai cây lim lớn chen sát nhau, vươn ra tán rợp một khoảng rừng. Theo ông Đô, hồi còn chiến tranh phá hoại của máy bay Mỹ, cây lim này có gốc lớn chừng hai người ôm. Chính quyền cho dân quân đốn hạ xuống, cưa xẻ ra lấy gỗ làm hầm tránh bom cho bà con. “Sau này, từ gốc cây mẹ đó, cây lim nảy chồi và tui bảo vệ cho nó lớn đến tận bây giờ”, ông Đô giới thiệu.

Ông Đô bên hai cây lim cổ thụ trong rừng. Ảnh: Tâm Phùng.

Trước đây, vùng rừng Đá Giăng có nhiều lim lắm. Cứ cần việc là người ta lên vùng rừng này đốn gỗ lim về làm nhà, làm bàn ghế, giường tủ… Khai thác đến khi cạn kiệt. Ông Đô nhìn rừng lim bị mất dần thì xót  ruột. Nếu cứ như vầy thì vùng rừng này cũng chỉ còn cây leo bụi rậm thôi. Nghĩ vậy, ông Đô lên xin chính quyền bảo vệ vùng rừng sau nhà mình.

Nói là xin bảo vệ cho phải phép thôi chứ lúc đó thì chẳng có lương lậu hay hỗ trợ gì cả. Hàng ngày, ông cùng các con vác rựa lên vùng rừng chặt cây dại rào kín những lối mòn lên rừng. “Thì cũng chỉ nghĩ là ngăn không cho trâu, bò lên đạp cây cũng như ngầm báo cho mọi người là rừng có chủ thôi chứ cũng không còn cây gỗ gì có giá trị”, ông Đô kể lại.

Vừa chặn các lối mòn lên rừng, ông Đô đi tìm lại các gốc cây lim còn tươi để bảo vệ. Ông chặt cây gai, cây dại rào chắn gốc lim để mong nó lên chồi non. Riêng những gốc đã lên chồi bằng gang tay thì được ông chăm bẵm cẩn thận hơn để chồi không bị gãy, hỏng. Cứ cần mẫn như thế. Không tính được tháng năm nào cây mới thành rừng, nhưng ông tin là rừng lim sẽ được phục hồi.

Hơn chục năm sau, rừng lim bật dậy như để bù lại công sức mà ông Đô và các con đổ ra. Những cây lim mọc từ gốc cây mẹ cứ vươn lên mạnh mẽ trong cái nắng, cái gió giao mùa. Khi những cây lim lớn bằng bắp chân người lớn thì việc giữ rừng lại khó khăn hơn. Nhiều người cứ lẻn vào rừng để chặt trộm về làm giàn ở sân cho bầu bí leo hay mang về làm chuồng trâu, bò cho chắc chắn. Ông Đô và các con lại chia nhau đi tuần rừng để giữ cây.

Ông Đô kể về vùng lim với đầy sự hào hứng và tự hào: “Cả vùng rừng Đá Giang ni nhiều lim thì ai cùng hay rồi. Nhưng trước đó, có cây lim cổ thụ khi còn nhỏ theo bố lên rừng tui đã từng thấy. Gốc cây lim này lớn hơn cái nong phơi lúa (đường kính hơn 2m). Cây này sau đó bị đổ do quá già chứ không có ai đụng tới. Hạt của cây lim này qua hàng năm cứ tạo nên nhiều lứa cây con mà quần tụ nên vùng lim sau này đó chớ”.

Chen với cây lim còn có những cây gỗ lớn như ngát, bài lài, rạ… Ông Đô bảo sắp tới sẽ mua thêm các giống như huỵch, dổi, huê, trầm… rồi trồng xen vào theo từng vùng rừng. “Có như vậy thì rừng mới được nhiều cây gỗ quý”, ông Đô hồ hởi.

Rừng gỗ quý cho thế hệ mai sau

Ông bảo “phải mất hàng trăm năm mới có những cây gỗ quý, song mình không bảo vệ lâm tặc chỉ cưa trong vòng vài tiếng, giữ rừng không phải chỉ giữ cho bản thân mà là giữ cho con, cháu, cho bản làng”.

Hơn 30 năm trăn trở, đau đáu, chăm sóc của ông Đô, đến nay rừng Cồn Lim cây mọc tươi tốt, trở thành cánh rừng già với nhiều loại gỗ quý hiếm. Khu rừng Cồn Lim có nhiều cây lim cổ thụ với tuổi đời trên trăm năm. Ngoài ra, những cây lớn có đường kính to khoảng từ 0,5-1m được ông gìn giữ, coi sóc như là “báu vật”.

Cứ thế, qua bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, năm này qua năm khác, từ tờ mờ sáng ông Đô khăn gói lên rừng đến khi trời nhá nhem tối mới trở về nhà. Ông tâm sự những ngày vất vả nhất là vào mùa hè, nắng oi bức nên rừng dễ bị cháy, ông phải rảo quanh từng khoảnh rừng để kiểm tra thật kĩ. Ông phát sạch thực bì, phát cây cỏ dại làm rào cản cháy.

Hễ thấy người lạ vào rừng là ông đuổi ngay còn người dân vào lấy củi khô là ông nhắc nhở cẩn thận như không hút thuốc, không đốt ong và sử dụng vật dụng dể cháy nổ và theo sát họ cử chỉ họ rồi mới yên tâm ra về.

Nhờ sự chăm sóc, bảo vệ chu đáo mà rừng ở Cồn Lim do ông Đô canh giữ, bảo vệ ngày càng phát triển tươi tốt. Nhờ uy tín, dũng mạnh và sự bảo vệ nghiêm ngặt của ông hàng chục năm qua đã khiến lâm tặc không dám vào rừng phá nên mới có thành quả như hôm nay.

Ông Trương Thành Duẫn, Chủ tịch UBND xã Tân Hóa cũng cho biết: “Ông Đô là tấm gương sáng điển hình trong công tác bảo vệ và phòng, chống cháy rừng, góp phần nâng cao độ che phủ của rừng trên địa bàn, truyền cảm hứng cho người dân nâng cao ý thức bảo vệ rừng”.

Ông Đô có 9 người con trai, nhưng hầu hết đều tìm cho mình công việc riêng, thi thoảng rảnh rỗi mới giúp ông phát quang bụi rậm, chăm sóc rừng lim.

Bởi theo ông Đô, việc chăm sóc bảo vệ rừng thì thù lao không đáng kể, các con ông phải tìm việc làm khác để nuôi sống gia đình cũng là lẽ đương nhiên.

Cũng vì thế mà ông luôn đau đáu một điều, mai này khi trăm tuổi, các con ông liệu có còn tâm huyết để giữ rừng lim nữa hay không?…

Nguồn: Tâm Phùng – Thanh Nga/ Báo Nông nghiệp Việt Nam